Оқытуды әдістемелік қамтамасыз етуге көмекші материалдар (онлайн режим)

Құрметті мұғалімдер! Бұл материалдар оқыту кезінде Сіздерге әдістемелік қолдау көрсетуге арналған ұсынымдар болып табылады. Материалдарда жекелеген пәндер көрсетілгенімен, оларды барлық пәндерге қолдануға болатынын ескеріңіздер.

Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы мұғалімдерге көмек ретінде келесі құралдарды әзірледі және олар академия сайтында (www.nao.kz) жарияланған. Академия оқушыларды PISA, TIMSS зерттеу жұмыстарына дайындау үшін тапсырмалар кешенін әзірледі. Оларды академия сайтынан (www.nao.kz) алуға болады. География, физика, химия және биология сабақтарында жаратылыстану-ғылыми сауаттылықты дамыту үшін қажетті келесі танымдық дағдыларды қалыптастыру ұсынылады:

«Мәселені түсіну» – білім мен біліктілікті пайдалана отырып, мәтін, диаграмма, формула немесе кесте түрінде берілген ақпаратты түсіну және одан қажетті мәліметтерді алу, әртүрлі дереккөздерден алынған ақпаратты біріктіру;

«Мәселені сипаттау» – есептегі айнымалыларды және олардың арасындағы байланысты анықтау, айнымалылардың қайсысы мәселеге қатысты, қайсысы қатысты емес екенін шешу, шартта көрсетілген ақпаратты анықтау, жүйелеу және сыни тұрғыдан бағалау;

«Мәселені ұсыну» – мәселені шешу үшін ақпаратты берудің бір түрінен екінші түріне (кесте, график, символдар немесе сөз түрінде) ауысу немесе шартта көрсетілген үлгі бойынша ақпаратты ұсыну тәсілін әзірлеу;

«Мәселені шешу» – есептің шарттарына сәйкес шешім қабылдау, ұсынылған жүйені талдау және мақсатқа жету үшін есепте көрсетілген жүйені жоспарлау, оны шешу жолдарын ұсыну;

«Шешім туралы ойлану» – алынған шешімді зерттеу және қажет болған жағдайда оны растайтын қосымша ақпарат іздеу, ең тиімді шешімді табу үшін оны әртүрлі көзқарас тұрғысынан бағалау және түсіндіру;

«Мәселенің шешімі туралы хабарлау» – нәтижелерді ұсыну тәсілдерін таңдауға және оларды басқа оқушыларға көрнекі түрде түсіндіруге ерекше көңіл бөлінеді. Оқушылардың ғылыми сауаттылығын бағалау үшін әртүрлі мәселелері бар жағдаяттар қолданылады. Олар адамдардың күнделікті өмірімен, денсаулық сақтаумен, машиналар мен технологияларды дамытуға қажетті ғылыми білімді пайдаланумен, экологиялық мәселелермен байланысты болуы тиіс.

Атом электр станциясының жұмысын зерттеуге мүмкіндік беретін, «бөтен планеталықтардың атомдық шабуылынан бастап дауылға дейінгі» әртүрлі ойын сценарийлері бар «АЭС алақанда» қосымшасымен таныса аласыздар. Сайтқа сілтеме: http://www.kazatomprom.kz/#!/о Баламалы энергия көздері, оларды өндірудің заманауи әдістері туралы мәліметтерді: alternativnaya-energiya.ru; aqua-rmnt.com/otoplenie/alt; http://www.helioshouse.ru/alternativnaya-energiya.html сілтемелерінен алуға болады. «Қазақстанның ұлттық географиялық қоғамы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің материалдарын география және биология сабақтарында пайдалану ұсынылады. Сайтқа сілтеме: kazgeography.org; kazgeography@nu.edu.kz

ЭКСПО-2017 бағыттары, сондай-ақ бұрынғы дүниежүзілік көрмелердің материалдарын келесі сілтемелер бойынша жүктеп алуға болады: skachatreferat.ru/poisk/экспо; http://www.skachatreferat.ru/poisk/экспо-2017

«Жаратылыстану» білім беру саласындағы пәндер бойынша сабақта сыни тұрғыдан ойлау келесі дағдыларды дамытуды көздейді: мән-жайға құлақ түру, бақылау, талдау және жинақтау арқылы дәлелдеуді үйрену. Осылайша, оқушылардың бақылау, талдау, пайымдау және түсіндіру дағдыларын қалыптастыруға жағдай жасау қажет. Ол үшін оқушылар:

– пайымдаулар мен дәлелдемелерді жіктеуі және жинақтауы;

– олар туралы негізгі дереккөздерді бағалауы және тиісті сұрақтар қоюы;

– тұжырымдамалар мен қорытындыларды қоса алғанда, негізгі дереккөздерді салыстыруы және талқылауы;

– жеке тәжірибесі артқан сайын өз көзқарастары мен болжамдарын қайта қарауға қатыса алуы керек.

Мұғаліммен жұмысты талқылау, шешімдерді талдау және алдын ала қарастыру кезінде оқушылардың оқу процесін жеткілікті түсінуін қамтамасыз ету, сондай-ақ білімді тексеру, түсіндіруге және тануға көмектесу ұсынылады.

Оқушының мінез-құлық алгоритмінің үлгісі:

1) Ақпаратпен танысу. Тапсырма зерттеу барысында алынған ақпаратқа, оқулықтарға, сондай-ақ энциклопедиялар немесе веб-сайттар сияқты бірнеше дереккөздерден жиналған ақпаратты шолу нәтижелеріне негізделуі мүмкін.

2) Дәлелдемелердің негізі болып табылатын зерттеуді құрылымдайтын немесе келесі әрекетті анықтайтын негізгі сәттерді, пікірлерді немесе болжамдарды анықтау.

3) Ақпараттың негізгі құрамдас бөліктерін, көрнекі және ауызша айғақтардың өзара байланысы мен бірігу принциптерін талдау.

4) Жекелеген құрамдас бөліктер арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды салыстыру және зерттеу.

5) Әртүрлі ақпарат көздерін, дәлелдерді немесе идеяларды біріктіру арқылы білімді жинақтау. Әртүрлі ақпарат көздері арасындағы байланысты табу.

6) Дәлелдемелердің анықтығы мен жүйелілігін, сондай-ақ дәлелдемелердің туындаған болжамдар мен идеяларды растайтынын немесе оған қайшы келетінін бағалау.

7) Сұрақтарға жауап беруді түсіндіру кезінде алынған білімді қолдану.

8) Тұжырымдалған шешімдерді дәлелдеу, олардың өзектілігі мен маңыздылығын негіздеу.

Жаратылыстану, география, физика, химия және биология пәндеріндегі қоршаған ортадағы үдерістер мен құбылыстардың өзара байланысын көрсететін пәнаралық байланыстар, бір пән бойынша білімді екінші пәнді оқу барысында қолдана білу жүйелі ойлауды дамытуда ерекше рөл атқарады. Пәнаралық байланысты дидактика тұрғысынан жүзеге асыру оқытудың ғылыми деңгейін, оқу материалының мазмұнын, мұғалім қолданатын оқыту әдістерін арттырады, бұл оқушылардың өздігінен білім алуына да әсер етеді. «Жаратылыстану» бағытындағы пәндер сабақтарында пәнаралық байланысты пайдалану — ғылымның негізі — «өмір», «адам», «табиғи кешен», «экономика және экология», «зат», «дене», «энергия», «күш», «қозғалыс» және «даму» ұғымдарын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.

«Жаратылыстану» пәні сабақтарында пайдалануға ұсынылатын ресурстар:

1. «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ http://www.kazatomprom.kz/
2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі: http://energo.gov.kz/
3. «Қазақстан ғарыш сапары» ұлттық компаниясы http://gharysh.kz/news/
4. «Эврика» – білім беру мекемелерінде авторлық эксперименттік бағдарламаларды енгізу, 650-ден астам мектеп ұжымын біріктіретін эксперименттік алаңдардың инновациялық білім беру желісі: http://www.eurekanet.ru
5. Bookz.ru – электронды кітаптар, журналдар мен сөздіктер. Ыңғайлы навигация үшін авторлардың алфавиттік каталогынан бөлек, шығармалардың да алфавиттік каталогы бар: www.bookz.ru.
6. ЭОЛСС (Тіршілікті қамтамасыз ету жүйелерінің энциклопедиясы) – мазмұны тақырыптар бойынша ұйымдастырылған. Пәндер арасында: математика, физика, энергия, табиғатты қорғау – Жер және атмосфера туралы ғылым; экология, тамақ және ауыл шаруашылығы ғылымдары, адам ресурстары, менеджмент т.б. Тілі: ағылшын: http://www.eolss.net/.
7. Энциклопедиялар әлемінің кітапханасы: http://www.encyclopedia.ru/.
8. Britannica School – мазмұн мен ақпараттың кең ауқымы, мыңдаған мақалалар, суреттер, бейнелер, дереккөздер, электронды кітаптар, ұсынылатын веб-сайттар, тезаурус және әлем атласы бар. Барлық мазмұн STEM оқыту жүйесінің әдістемесіне негізделген. Оқушылар жұмыс барысында үйренеді, жазады, зерттеу жүргізеді және жаратылыстану ғылымдары саласындағы сөздік қорын байытады. Бұл ресурстың артықшылығы – мұғалімнің кіріктірілген сабақ жоспары, мұнда мұғалім өз «Жоспарын» жасай алады немесе басқа мұғалімдер әзірлеген жоспарды пайдалана алады: (http://school.eb.co.uk).
9. «Әлем елдері сандар мен карталарда». Интерактивті анықтамалықтарда әлемнің жетекші елдерін сипаттайтын статистикалық ақпараттар мен негізгі көрсеткіштер берілген: http://www.sci.aha.ru.
10. Рубрикон. Үлкен энциклопедиялық портал. Ең танымал энциклопедиялар, сөздіктер мен анықтамалықтар, фотосуреттер мен карталар берілген: http://www.rubricon.com.
11. Оқушылар оқу бағдарламасын меңгере отырып, АКТ-мен жұмыс істеу дағдыларын дамытады. «География» пәнінің оқу жоспарына сәйкес келесі веб-ресурстар ұсынылады (24-кесте).

www.earthquakes.usgs.gov	www.rgo.ru	geo2000.nm.ru
historic.ru	www.geografia.ru/	www.geographic.org
www.mygeog.ru	www.e-cis.info	www.geography.about.com
www.hobitus.com	www.imf.org	www.kisi.kz
www.meteosputnik.ru	www.mfa.gov.kz	www.oecd.org
www.stat.gov.kz	www.theodora.com	www.un.kz
www.un.org	www.undp.kz	www.unesco.kz
www.unesco.org	www.unmultimedia.org	www.volcanodicovery.com
www.worldbank.org

Оқушылар білім беру саласындағы пәндерді оқу кезінде экономика мен табиғаттың өзара байланысы, Жердегі тіршілік үшін атмосфераның және планетамыздың басқа қабықтарының мәні, оның ластануының негізгі көздері, ластанудың қоршаған ортаға және тіршілік әрекетіне әсері, жануарлар дүниесін зиянды факторлардың әсерінен қорғау шаралары, табиғи ортаның өзгеруі (сонымен бірге оқушылардың өздері қатысатын жағдайларды қоса алғанда) зардаптары туралы нақты түсінікке ие болуы керек. Оқушылар Жердің, құрлықтың, елдің, өз Отанының табиғи кешеніндегі өзара байланыстарды жақсы түсінуі тиіс.

Оқушылардың жеке зерттеу жұмыстарының үлгілік тақырыптары:

– Судың сапасын жақсарту жолдары.

– Жыралардың дамуын зерттеу.

– Аймақ өнеркәсібіндегі таза технологияларды дамыту жобалары.

– Биогаз энергиясы.

– Жергілікті гидрографияны зерттеу.

– Судың кермектігін анықтау.

– Сағызды зерттеу.

– Чипстерді зерттеу.

– Шайдың сапасын зерттеу.

– Сүттің сапасын зерттеу.

– Темекіні зерттеу.

– Сабынның сапасын зерттеу.

– Музыканың адамның жұмыс қабілеттілігіне әсерін зерттеу.

– Үй-жай ауасының шаңдануын зерттеу.

– Ағаштар мен бұталардың қабығын зерттеу. – Адам денсаулығының атмосфераға тәуелділігін зерттеу.

– Жұмыс үстелінің жарықтандырылуын зерттеу.

– Өз пәтеріңіздегі энергияны үнемдеу мүмкіндіктерін зерттеңіз.

Ғылыми цикл пәндері (география, физика, химия және биология) үшін математикалық және ақпараттық сауаттылықты дамыту маңызды. Бұл ақпараттық құрылымдарды (схемалар, кестелер) құрастыру және толтыру, ақпаратты жинау мен талдауды ұйымдастыру, сызбаларды жасау және талдау,

модельдеу әдістерін қолдана білуді қамтиды. Сондай-ақ мәселелерді талдау, есептерді қою, мәтіннен формулаға көшу, үдерісті сипаттаудан оны ұсынуға және өзгеру сипатын түсіндіруге көшу.

Тарих, әдебиет сабақтарында интерпретациялау және талдау дағдыларын тереңдету үшін жаңа стратегиялар мен техникалар ұсынылады. Дайындық деңгейі, сыни тұрғыдан ойлауды қалыптастыру, эталондық схема, салыстырмалы талдау және т.б. Жазу дағдыларын дамыту үшін сыни тұрғыдан ойлау технологиясын пайдалану ұсынылады. РАФТ стратегиясы (Р – рөл, А – аудитория, Ф – форма, Т – тақырып) Оқушының негізгі мақсаты – белгілі бір бейнеге (рөлге) ену арқылы өз ойын жазбаша түрде анық және қысқаша білдіру дағдысын дамыту. Осы стратегияны қолдана отырып, оқушылар әртүрлі аудиторияға әртүрлі тақырыптарда (ақпарат, мәлімдеме т.б.) жазуды үйренеді. Картамен жұмысты тиімді деңгейде жандандыру қажет. Ол үшін басқа дереккөздерді тарта отырып, тарихи карталардың мазмұнын талдау тапсырмаларын қолдану керек. Оқушылардың жазба жұмыстарына: эссе, мақала, есеп, хат, қысқаша ақпарат және т.б. ерекше көңіл бөлу ұсынылады. Оқушылардың ерекшеліктерін ескере отырып, презентация, зияткерлік карталар, диаграмма жасау тапсырмалары. Кіріктірілген білім беру бағдарламасын сәтті жүзеге асыру, белсенді оқу, командалық оқыту, пәндік-тілдік кіріктірілген оқыту және т.б. заманауи оқыту әдістерін, озық педагогикалық әдістерді қолдану қажет. Отандық және дүниежүзілік тарихтың кейбір тақырыптарын біріктіруге болады. Қазақстанның халықаралық қатынастары мен сыртқы саясатының тарихы, дүниежүзілік соғыстар тарихы, тарихтың жеке мәселелері, мәдениет және т.б. тақырыптарды интеграциялауға болады. Тарих пәндерін кіріктіріп оқыту жүйесін қалыптастыру оқу процесінің коммуникативтік әлеуетін айтарлықтай арттырады. Мысалы, әдебиет курстарын оқыту барысында оқушыларға рухани-шығармашылық процестің тарихи мән-жайын жоғары деңгейде меңгеруге мүмкіндік береді.

«Қазақстан тарихы» пәні бойынша ұсынылатын сайттар: http://www.tarih-begalinka.kz; http://www.e-history.kz; http://bilimsite.kz/тарих/; http://testcenter.kz/абитуриенты/for-ent/.

Оқушының үй тапсырмасын жүйелі орындауы, дұрыс ұйымдастырылуы – оның табысты болуының бір шарты. Үй тапсырмасы сынып деңгейіне және тақырыптың көлеміне қарай әртүрлі болуы мүмкін:

– ауызша (сұрақ-жауап, құзыреттілікке бағытталған тапсырмалар, дебаттарға дайындық т.б.);

– қысқаша жазба жұмыстары (тезистер, рефераттар, буклеттер, эссе, тарихи жұмыс т.б.);

– баспаның авторлық тобы (жабық тест, ашық тест, реттік тест, сәйкестендіру тесті, мәтіндік тест, ситуациялық тапсырма, аралас тест, баламалы тест, бірнеше жауабы бар тест);

– шығармашылық (рөлдік ойындар, сахналық қойылымдарға дайындық);

– өзара бақылау, өзін-өзі бақылау, қатемен жұмыс, жобалау жұмысы.

Мектеп оқушыларына арналған дизайн және шығармашылық (хабарлама, презентация, жобалар, коллаждар т.б.) тапсырмалардың тақырыптарын алдын ала белгілеу әдістемелік тұрғыдан дұрыс. Сонымен қатар, педагог шығармашылық жұмыстың бұл түріне қойылатын талаптармен таныстыруы тиіс. Хабарлама дайындау кезінде оқушы тек өз білімін көрсетіп қана қоймай, кейіпкерге деген көзқарасын, сезімін білдіруі керек.

Құзыреттілікке бағытталған үй тапсырмасының 4 түрі қолданылады: Ақпараттық, коммуникативтік, сұрақ қою біліктілігі және рөлдік. Шығармашылық үй тапсырмасына қойылатын критерийлер мен талаптар:

– оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, терминология мен ақпараттың күрделілігі;

– әдебиеттер мен дереккөздер тізімі;

– ақпараттың жүйелілігі мен тартымдылығы т.б. ескерілуі тиіс.

«Тарих» пәні бойынша міндетті бітіру емтихандарын ұйымдастыру және өткізу бойынша әдістемелік нұсқаулар. Оқушылардың дайындық деңгейінің көрсеткіштері – тарих бойынша теориялық білім, фактілік, хронологиялық, картографиялық және бағалау компоненттерін оқу-танымдық іс-әрекет әдістемелеріне сәйкес меңгеруі. Тапсырмаларды құрастыру кезінде мұғалімдерге толық сипатталмаған оқиғалар туралы ақпарат көздерін таңдау ұсынылады. Мұндай ақпарат көздеріне құжаттық материалдар (оқулықтан үзінділер, айғақтар мен естеліктер), статистикалық материалдар (кестелердегі немесе мәтіндердегі әлеуметтік-экономикалық дамуды көрсететін мәліметтер) жатуы мүмкін. Мектептен тыс іс-шаралар оқушыларды қоғамдық өмірге бейімдейді, жұмыс тәжірибесін алуға, жаңа жағдайда қарым-қатынас жасауға үйретеді.

«Дүниежүзі тарихы» тақырыбы бойынша ұсынылатын сайттар: http://www.world-history.ru; http://historic.ru; http://historyatlas.narod.ru; http://testcenter.kz/абитуриенты/for-ent/.

ТАРИХТЫ оқытуда адам мен қоғам арасындағы қарым-қатынастарды құқықтық реттеуге, отбасылық құндылықтарға, адам құқықтарына, оны қорғауға, еңбек құқығының негіздеріне, оқушыларды мәдени құндылықтарды оқытуға жауапты етуге, мінез-құлық ережелерін, адамгершілік құндылықтарды қалыптастыруға, тұлғааралық қасиеттерді сақтауға бейімделу ұсынылады. Сонымен қатар, оқушыларға адам өмірінің мәнін, құқықтық мемлекеттің ерекшеліктерін, заманауи өркениетті әлемде құқықтық сананы қалыптастыруды, қоғамды түсінуді, этномәдени құндылықтарға құрметпен қарауды, көшбасшылықты (экономиканың негізгі принциптері мен адами капиталдың рөлі) дамытуды бағыттау ұсынылады. Тәртіпті оқытуда зерттелетін материалдарды анықтау және нақтылау, бұл оқушылардың жеке әлеуметтік тәжірибесімен, адамдардың білім және қоғамдағы әлеуметтік өмір туралы қалыптасқан түсініктерімен байланыстыруға көмектесетін әдістерді қолдану ұсынылады. Оқыту процесінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды белсенді пайдалану ұсынылады.

«Қазақстан тарихы» тақырыбы бойынша ұсынылатын сайттар: http://www.tarih-begalinka.kz; http://www.e-history.kz; http://bilimsite.kz/тарих/; http://testcenter.kz/entrants/for-ent/ Жоғарыда көрсетілген сайт материалдарын қосымша ресурс ретінде пайдалану ұсынылады.

Эссе жазуға қойылатын талаптар. Эссе – еркін формадағы шағын прозалық шығарма, ол пәннің егжей-тегжейлі сипаттамасы немесе анықтамасы бола алмайды және белгілі бір мәселеге немесе оның нақты себептеріне жеке түсініктеме мен жеке әсерді білдіреді. Эссе мәселені жан-жақты талдауды бермейді. Бұл жаңа бір нәрсе туралы субъективті терминдермен айтылған философиялық, тарихнамалық, публицистикалық, әдеби-сын, ғылыми-көпшілік немесе таза көркем шығарма болуы мүмкін. Эссенің мақсаты – шығармашылық ойлау және тәуелсіз ойлау сияқты дағдыларды дамыту, өйткені эссе мазмұнында бірінші кезекте автордың тұлғасы, оның дүниетанымы мен сезімі бағаланады. Эссе жазу оқушыларға ойларын анық және сауатты тұжырымдауға, құрылым туралы ақпаратты, негізгі ұғымдарды пайдалануға, байланыс себептерін анықтауға, тәжірибені тиісті мысалдармен сипаттауға, өз қорытындыларын жасауға мүмкіндік береді. Эссенің құрылымы оған қойылатын талаптармен анықталады: – Эссе авторының мәселе бойынша пікірі қысқаша тезис түрінде беріледі; – Пікір дәлелдермен расталуы керек, сондықтан тезистен кейін аргумент келеді. Аргумент – қоғамдық өмір фактілері, құбылыстар, оқиғалар, өмірлік жағдайлар мен өмірлік тәжірибе, ғалымдардың пікіріне сілтеме және т.б. Әрбір тезиске екі аргумент келтірген дұрыс. Сондықтан эссе айналмалы құрылымнан тұрады (тақырып бойынша тезистер мен аргументтер саны таңдалған жоспарға, ойдың даму логикасына байланысты). – Кіріспе – Тезистер, аргументтер – Қорытынды. Кіріспе мен қорытынды сұрақтарға шоғырлануы керек. Оқушылардың сезімталдығы, анықтығы, өнердің табиғатын түсінуі маңызды. Сонымен қатар, эсседе сленгтерді, қалыптасқан сөз тіркестерін, сөздерді қысқартуды, тым жеңіл идеяларды қолданбаған жөн. Эссе тілі анық болуы керек. Эссе жазудың ресми ережелерінің арасында тақырыптың болуын атап өтуге болады. Эссенің ішкі құрылымы еркін болуы мүмкін. Бұл жазудың кіші формасы, соңында қорытындыны қайталаудың қажеті жоқ, оны негізгі мәтінге немесе тақырыпқа қосуға болады. Оқушылар эссе жазу кезінде жиі жіберілетін қателер туралы білуі керек: Көлемді кіріспе. Егжей-тегжейлердің жеткіліксіздігі. Қызықты эссені мысалсыз тізіп шықсаңыз, ол ұтылады. Ұзын сөйлемдер автордың дәлдігін көрсетпейді. Қысқа сөйлемдер әрқашан жақсы әсер қалдырады. Ғылыми терминдерді, энциклопедия сөздерін қолдану оқырманның назарын алшақтатады, эссенің мәнін азайтады.

Дене шынықтыру жалпыадамзаттық мәдениет саласында белсенді шығармашылық өзін-өзі жүзеге асыруға дайын тұлғаны қалыптастыруға мүмкіндік беретін пән ретінде маңызды рөл атқарады. Оқыту мақсаттары:

– қозғалыс негіздерін меңгеру арқылы оқушылардың дене мәдениетін қалыптастыру;

– физикалық және психикалық қасиеттерді толық дамыту;

– салауатты өмір салтын ұйымдастыруда дене тәрбиесін шығармашылықпен пайдалану.

Оқыту міндеттері:

– салауатты өмір салтын насихаттау, ағзаның функционалдық мүмкіндіктерін арттыру және негізгі дене қасиеттерін дамыту;

– спорттың негізгі түрлерінің техникалық-тактикалық тәсілдерін жетілдіру; – өз денсаулығына өз еркімен күтім жасау, денсаулықты сақтау мен нығайту қажеттілігін қалыптастыру және тәрбиелеу;

– дене шынықтыру және спорт, олардың тарихы, заманауи дамуы және салауатты өмір салтын қалыптастырудағы рөлі туралы білімді бекіту;

– тұлғаның жағымды қасиеттерін тәрбиелеу, оқу және жарыс іс-әрекетінде ұжымдық жұмыс пен ынтымақтастық ережелерін сақтау.

Оқу жоспары екі бөлімнен тұрады: «Дене шынықтыру білімі» (ақпараттық компонент), «Дене дамуы және дағдылар» (іс-әрекет компоненті). Вариативті компонент дене шынықтыру мұғалімін оқу процесінің әртүрлі түрлерін пайдалануға және заманауи оқыту әдістері мен педагогикалық технологияларды енгізуге бағыттайды. Вариативті бөлік – мектептің орналасқан жері, материалдық базасы және жергілікті жердің ерекшеліктері, мұғалімнің мүмкіндіктері мен оқушының қызығушылықтарын ескеру қажеттілігіне сүйене отырып, жергілікті оқу орындарымен беріледі және дене шынықтыру мұғалімімен әзірленеді. Бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын талаптарды ескере отырып, әрбір оқушының жеке мүмкіндіктері мен жыныстық даму ерекшеліктерін бағалай отырып, мұғалім өз талаптарын (қорытынды тапсырмаларды) ұсынады, өз талаптар шкаласын жасайды және соған сәйкес оқушылардың жылдық ілгерілеуін бағалайды.

Дене шынықтыру сабақтарының тиімділігі екі параметр бойынша бағаланады:

а) жеке бақылау нормативтерінің нәтижелері;

б) мұғалімнің таңдауы бойынша (Президенттік сынақ нормативтеріне сәйкестік нәтижелері).

Мұғалімдерге «Дене шынықтыру» пәні бойынша сабақтарды ұйымдастыру және өткізу бойынша әдістемелік көмек көрсету мақсатында Ұлттық ғылыми-практикалық дене шынықтыру орталығы әдістемелік құралдар әзірлеп, орталықтың сайтына орналастырды (www.nnpcfk.kz)

Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдеріне қосымша материалдар үшін ұсынылатын сайттар:

1. http://nao.kz – Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының ресми сайты;
2. http://ustazuni.kz – мұғалімдерге арналған сайт;
3. https://infourok.ru/ – мұғалімдерге арналған білім беру, ашық сабақтар сайты;
4. http://abai.kz – ақпараттық-танымдық сайт;
5. http://u-s.kz – мұғалімдер сайты;
6. http://ustaz.kz – ашық сабақтар сайты;
7. http://sabak.kz – Қазақстанның шығармашыл ұстаздарының сайты;
8. http://ojarovaroza.ucoz.kz – қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімінің портфолиосы;
9. http://sabaqtar.kz/kazaksh/ – Қазақстан мұғалімдеріне арналған әдістемелік сайт;
10. http://bilimsite.kz/ustaz – білімділер сайты;
11. http://u-s.kz/publ/ – мұғалімдер сайты;
12. http://sabaq.kz — мұғалімдерге арналған оқу-әдістемелік сайт;
13. http://ped.kz — мұғалімдерге арналған әлеуметтік портал;
14. http://oquzaman.kz — мұғалімдер мен оқушыларға арналған қосымша білім беру сайты;
15. http://tarbie.org – мұғалімдер сайты;
16. http://kazbilim-edu.kz – қазақ тілі сабақтарында жаңа оқыту әдістерін тиімді пайдалану; 17. http://bilimtime.kz – Мұғалімдерге арналған сайт.

Орыс тілі мен әдебиеті бойынша ресурстар:

Қазақстанның шығармашыл жұмыс істейтін мұғалімдерінің сайты. Сабақ жоспарлары, мектептен тыс іс-шаралар берілген. http://sabak.ucoz.org/

Бастауыш және орта мектеп оқушыларының сауаттылығын қалыптастыру әдістемесі. Репетитор: эсселер http://www.repetitor.org/composition.html Мысалдармен және өз бетінше дайындалуға арналған материалдармен жабдықталған эссе жазу әдістемелері.

Әдебиет сабағы: мәселелер, әдістер, тәсілдер http://www.eelmaa.narod.ru/urlit/urlit_main.html Әдістемелік-әдеби пошта жөнелтілімі мектептегі әдебиет мұғалімдеріне, жоғары сынып оқушыларына, филологияға және әдебиетті оқытуға қызығушылық танытатын адамдарға арналған. Орыс тілі бойынша тірек орфографиялық компакт http://yamal.org/ook/ В.Ф. Шаталов – Ю.С. Меженко әдістемесі негізінде жасалған тірек орфографиялық компактіні қолдана отырып, сауатты жазу дағдыларын меңгеру бойынша жұмыс материалдары. Электрондық оқулықтар. Орыс фонетикасы: мультимедиялық интернет-оқулық http://www.philol.msu.ru/rus/galya-1/ Фонетика бойынша материалдар, терминологиялық сөздік және көрнекті лингвистердің дербес бөлімі. Тілдік мысалдарды диктордың соңынан тыңдап, қайталауға болады. Оқулыққа артикуляциялық қозғалыстарды модельдейтін анимациялық роликтер енгізілген. 10-сыныптағы әдебиет http://www.pereplet.ru/obrazovanie/shkola/PAGE116.html 10-сыныпта әдебиетті оқу. Әдістемелік кеңестер. Көркем шығармадағы портреттің рөлі http://www.omsk.edu.ru/~sch140/teacher/teach07b.htm 60-жылдардағы орыс поэзиясы http://ruthenia.ru/60s/